W Polsce działają już 4 szybkie e-sądy arbitrażowe. Naukowcy: Moc prawna wyroków taka sama, jak sądów państwowych

W Polsce działają już 4 szybkie e-sądy arbitrażowe. Naukowcy: Moc prawna wyroków taka sama, jak sądów państwowych

1 grudnia 1338 r. rozpoczął się słynny proces arbitrażowy, który Polska wytoczyła Zakonowi Krzyżackiemu. Przez 9 miesięcy arbitrzy zdążyli przesłuchać… 126 świadków i orzec o zwrocie na rzecz Polski m.in. Pomorza Gdańskiego i Kujaw. Ale, dlaczego piszemy o tych wydarzeniach na blogu poświęconym e-arbitrażowi? Bo dziś, w sprawach gospodarczych, strony dalej gromadzą się fizycznie w jednym miejscu, by przedstawić sędziemu swoją sprawę! Tak. Sądownictwo państwowe to bodaj ostatni bastion życia publicznego, który ciągle wygląda tak, jak przed wiekami i opiera się jeszcze postępowi technicznemu. Kiedy to się zmieni - nie wiadomo. Niemniej, kierunek zmian w sądownictwie wyznacza właśnie e-arbitraż.

Recepta dość oczywista

Elektroniczne sądy arbitrażowe, których na świecie jest już ponad 100, pokazują, jak powinno wyglądać sądownictwo w erze cyfrowej. Po pierwsze - spory rozpoznają w Internecie, na specjalnie do tego przygotowanych platformach. Po wtóre zaś - nie ma już w nich wymogu, aby strony w tym samym czasie i w tym samym miejscu dokonywały czynności procesowych.

Naukowcy nie mają wątpliwości

Rezultat jest łatwy do przewidzenia - procedury są wygodne i niedrogie, a sprawy trwają niezwykle krótko. Dzieje się tak dlatego, że w dzisiejszych czasach - inaczej niż w średniowiecznej Polsce - życiu ludzi towarzyszą kamery, maile, komputery i SMS-y. I to właśnie te urządzenia, a nie rozprawy i świadkowie, dostarczają dowodów na fakty, które mają dla arbitra istotne znaczenie. 

Prof. dr hab. Łukasz Błaszczak z Instytutu Prawa Cywilnego Uniwersytetu Wrocławskiego, członek Rady Ultima Ratio, w rozmowie z nami nie ma wątpliwości. Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego nie stwarzają barier, które uniemożliwiałyby przeprowadzenie postępowania arbitrażowego w sposób elektroniczny. Co więcej, w ocenie profesora, dzisiejsza rzeczywistość wręcz wymusza tego rodzaju podejście. Profesor prognozuje, że najbliższa przyszłość będzie sprowadzała się do tego, że postępowania w sądach państwowych także przeniesione zostaną na platformę. Ważne, by postępowania arbitrażowe były sprawiedliwe, z zachowaniem zasady równości i z przestrzeganiem tych norm, które mają być podstawą rozstrzygnięć. 

Zobacz całą rozmowę z prof. Łukaszem Błaszczakiem pod koniec tego wpisu.

Tylko, jak się to ma do działalności firmy

Arbitraż to inaczej sąd prywatny, który na mocy woli stron zastępuje sąd państwowy przy rozpoznaniu danego sporu. Arbitraż trzeba zatem z kontrahentem uzgodnić - najlepiej na samym początku współpracy - w formie klauzuli w umowie albo w drodze regulaminu na stronie internetowej. Późnej arbitraż działa już tak, jak sąd państwowy. Inaczej więc, niż w przypadku mediacji, z arbitrażu druga strona nie może się już wycofać, a procedury wiążą ją nawet wówczas, gdy podejmie decyzję, że nie będzie brać udziału w postępowaniu. Wyrok sądu arbitrażowego, zgodnie z art. 1212 Kpc, ma moc prawną wyroku sądu państwowego po nadaniu mu klauzuli wykonalności. 

Od zawsze przepisy procedury cywilnej zakładają, że wyroki arbitrażowe podlegają egzekucji przez aparat państwa. Również wyrok przeciwko Zakonowi Krzyżackiemu z XIV wieku podlegał wykonaniu, tyle, że w tamtych, dzikich czasach Krzyżacy go po prostu nie uznali. Wnieśli od niego apelację do sądu papieskiego, w którym mieli najwyraźniej potężną protekcję, bo nasz kraj odzyskał ostatecznie stracone ziemie dopiero 100 lat później. W dzisiejszej Polsce, z Gdańska natychmiast przegoniłby ich komornik.

E-arbitraż w naszym kraju

W naszym kraju działają już 4 elektroniczne sądy arbitrażowe. Standardowe to: Ultima Ratio, CODR oraz OAC, zaś Sąd Arbitrażowy przy Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych "Lewiatan" posiada również platformę IT do rozpoznawania sporów online. Praktyka pokazuje, że to idealne rozwiązanie dla firm prowadzących dużą ilość spraw sądowych - najczęściej o niezapłacone faktury czy rachunki - z masowym kontrahentem. Chodzi tu o hurtownie, firmy produkcyjne, dostawcy mediów, firmy transportowe, firmy telekomunikacyjne oraz sektor usług.

Firmy czekają na pieniądze

Firmy takie są generalnie niezadowolone z długiego czasu trwania i wysokich kosztów prowadzenia spraw. Do desperacji doprowadzają je też niektórzy dłużnicy. Dzięki łagodnej procedurze, z łatwością mogą doprowadzić do 2-3 letniej przewlekłości. W sukurs takim firmom przychodzi właśnie elektroniczny arbitraż. Jak już była o tym mowa, rozpoznaje on sprawy wyłącznie przez Internet, zaś lider na tym rynku, Ultima Ratio, ostateczny wyrok wydaje w średnim terminie 16 dni od wniesienia pozwu. 

Zaawansowana platforma IT

Aby informatycznie obsłużyć powyższe możliwości, Ultima Ratio przygotował dedykowany system IT wraz z aplikacją mobilną. Dowodami mogą być filmy, nagrania audio, zdjęcia czy dokumenty PDF. Co ciekawe, strony pozostają z arbitrem w stałym kontakcie i na czacie sprawy mogą zapytać go np. o planowane dalsze czynności albo o termin wydania orzeczenia. Dzięki aplikacji mobilnej Ultima Ratio, arbiter widzi wiadomości od razu i w tej samej chwili może na nie odpowiedzieć.

Każdy, kto kiedykolwiek próbował dodzwonić się do sekretariatu sądu państwowego by uzyskać jakiekolwiek informacje o stanie swojej sprawy, z pewnością doceni to rozwiązanie... 

Czas i okoliczności sprzyjają

Wydaje się więc, że czas i okoliczności sprzyjają upowszechnieniu się sądów online. Spraw przybywa, zaś Ultima Ratio zbiera bardzo pozytywne recenzje ze strony osób, które już z niego skorzystały. I dobrze. Bo gdyby sądy powszechne miały dziś rozpoznać spór Polski z Zakonem Krzyżackim o Pomorze Gdańskie i przesłuchać 126 świadków, aż strach pomyśleć, kiedy pojechalibyśmy na wczasy do Władysławowa...

 

Rozmowa z prof. dr hab. Łukaszem Błaszczakiem (obejrzenie zajmie Ci 4 minuty)

Akademia Elektronicznego Arbitrażu

Myślisz, że maile z sądu przykują Cię do poczty? Źle! Prawdziwy problem to wiadomości, które nigdy tam nie trafią
wtorek, 23 lutego 2021

Myślisz, że maile z sądu przykują Cię do poczty? Źle! Prawdziwy problem to wiadomości, które nigdy tam nie trafią

Przepisy planowanej nowelizacji Kpc wprowadzające e-licytację nieruchomości mówią, że przystępując do sporu sądowego w sprawach cywilnych, adwokaci i radcowie prawni (...)
Zagraniczne sądy respektują wyroki polskich arbitrów
czwartek, 28 stycznia 2021

Zagraniczne sądy respektują wyroki polskich arbitrów

Gdy COVID utrudnia pracę sądów, e-arbitraż staje się coraz bardziej popularny, również wśród firm eksportowych. Wśród zalet wymieniają one koszty (...)
Czy polscy eksporterzy mogą skorzystać na e-arbitrażu?
czwartek, 21 stycznia 2021

Czy polscy eksporterzy mogą skorzystać na e-arbitrażu?

Zagraniczne sądy respektują wyroki polskich arbitrów. To wsparcie dla rodzimych eksporterów. E-arbitraż może być nawet 24 razy szybszy niż pozew (...)